کتاب پردیس| وارد شوید| ثبت نام کنید

صحافی کتاب چیست و انواع صحافی کدام اند؟

دسته‌بندی: مقالات
تاریخ: 26 مرداد 1400
بازدید: 9 بازدید
صحافی-چیست

صحافی یک نوع هنر و نیازمند مهارت

صحافی در اصل هنری سنتی است که مهارت زیادی برای انجام آن لازم است. به مجموعه کارهای جمع آوری، تنظیم، اتصال و به هم بستن صفحات و برگه‌های چاپ شده و ‏قرار دادن آنها در میان جلد صحافی می‌گویند، که از فرسودگی صفحات چاپ شده جلوگیری کرده و از آن ها محافظت می کند. به زبانی ساده تر اگر ما برگه های چاپ شده یا برگه های دست نویس خود را به هر طریقی به هم متصل کنیم به این عمل صحافی می گویند.

اگر بخواهیم به این سوال ( صحافی چیست ؟ ) به صورت فنی پاسخ دهیم می گوییم در ابتدا صفحات کتاب با نخ به هم دوخته می‌شوند یا با لایه ای از چسب محکم روی هم قرار می‌گیرند و سپس جلدی به عنوان محافظ، رو، پشت و عطف آن را می پوشاند

پیشینه صحافی در ایران

صحافی کتاب در دوره تیموریان و بخصوص در مکتب هرات پایه‌گذاری شد از همان ابتدا از اهمیت بالایی برخوردار بود. انتخاب اصفهان به پایتختی و حمایتی که از هنرمندان به عمل آمد باعث شد قرآن‌های دست نوشته مجلل و فاخر به بهترین وضع و شیوه صحافی شود.

نسخه‌های زیادی از شاهنامه، اشعار نظامی، جامی و آثار سایر سرایندگان نامدار و مشهور به دست جلدسازان و صحافان به شاهکارهائی از هنر تبدیل بشوند.

در آن دوران هنرمندان مختلفی کتاب‌های دست‌نویس گذشته را صحافی کردند و با این عمل به ماندگاری آنها کمک زیادی کردند؛ به طوری که امروزه در موزه‌های مختلف شاهد کتاب‌هایی که در آن دوران برای صحافی آن‌ها استادان رشته‌های خطاطی و نقاشی و تذهیب و میناکاری اهتمام ورزیدند هستیم.

پس از دوره صفوی با انتقال پایتخت از اصفهان هنر صحافی نیز مانند دیگر هنرها در بوته فراموشی گرفتار شد. در دوران قاجار بار دیگر صحافان و جلدسازان به احیاء این هنر پرداختند. از بزرگان این هنر در دوران قاجاریه آقا محمدتقی صحاف اصفهانی است که علاوه بر صحافی و جلدسازی در طراحی و رسامی و طرح نقشه‌های قالی و کاشی کاری و معرق‌سازی با پوست و بسیاری از فنون دیگر در زمان خود بی‌نظیر بود.

فردریش لانکامرر در سال‌های پس از جنگ دوم تا پس از انقلاب ایران نقش مهمی در صنعت صحافی ایران داشت و کتاب‌های صحافی شده او در موزه‌ها و مجموعه‌های خصوصی نگهداری می‌شود.

سال‌ها بعد با ظهور صنعت چاپ، صحافی از هنر به سمت صنعتی‌شدن پیش رفت به طوریکه امروزه جز یکی از مهم‌ترین مراحل چاپ کتاب به شمار می‌آ‌ید. امروزه تمامی مراحل صحافی کتاب، مجله و امثال آن به صورت اتومات و در چاپخانه‌های مختلف چاپ و نشر کتاب انجام می‌شود و همین امر باعث شده تا سرعت صحافی کتاب به ویژه در تیراژهای بالا به مراتب افزایش یابد.

صحافی

شیوه های صحافی

براساس حجم صفحات، نوع و کاربرد کاتالوگ، مجله، پروژه و …. صحافی و اتصال آن به جلد می‌تواند با استفاده از چسب، منگنه و ‏یا به شیوه سیمی کردن انجام شود که هرکدام روش خاص خود را دارد. فرآیند صحافی صفحات یک کاتالوگ، مجله، بروشور و … را منحصر به فرد و به طور فوق العاده ای زیبا می‌کند.

هشدار

     زمانی که یک پروژه مهم به چاپ می‌رسد اگر صحافی پروژه با دقت صورت نگیرد، بدون شک بعد از گذشت مدت زمانی نه چندان طولانی آن پروژه به یک کاغذ باطله تبدیل می‌شود.

انواع هنر صحافی کتاب

صحافی کتاب انواع متعددی دارد که انتخاب روش و تکنیک مناسب آن به عوامل مختلفی از جمله هدف و کاربرد نهایی کتاب و بودجه‌ کارفرما بستگی دارد. از انواع صحافی می‌توان به صحافی چسب گرم، صحافی چسب سرد، ته دوخت، تا کردن، ته دوخت مفتولی، صحافی منگنه تخت، صحافی منگنه لوپ، پانچ، فنر پلاستیکی، فنر سیمی، ته بند پلاستیکی، ته بند اوراق چاپگر و غیره اشاره نمود. اما از مهم‌ترین انواع روش‌های صحافی که امروزه در مجتمع چاپ جنگل انجام می‌گیرد می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

      • هنر صحافی چسب گرم

صحافی چسب گرم که یکی از متداول‌ترین روش‌های صحافی کتاب است، به صحافی حرارتی نیز شناخته می‌شود. این نوع صحافی پس از سرد‌شدن استحکام و ماندگاری بالایی به وجود می‌آورد و در نهایت کتابی محکم را در اختیار ما قرار می‌دهد.

به طور معمول از صحافی چسب گرم جهت صحافی کاتالوگ، مجلات و نشریات، منوی رستوران‌ها و کافه‌ها، چاپ رزومه شرکت در ضخامت‌های 3 تا 5 سانتی متر استفاده می‌شود.

      • صحافی سیمی (فنری)

صحافی سیمی که به آن صحافی فنری نیز گفته می‌شود یکی از روش‌های رایج صحافی کتاب در تعداد صفحات کم است. حتما با اصطلاح سیمی کردن کتاب آشنایی دارید و در طول زندگی خود به سیمی کردن کتاب‌های خود پرداخته‌اید.

صحافی سیمی یا فنری جهت صحافی دفتر تلفن، کتابچه‌های آشپزی، تهیه گزارشات، کتاب‌های دستورالعمل، اطلس‌ها، کتاب‌های راهنما، سررسیدها، تقویم‌ها، دفتر و دفترچه یادداشت و غیره کاربرد دارد و علاوه بر سرعت بالا در پروسه انجام این نوع صحافی، ظاهری زیبا در محصول نهایی به وجود می‌آورد.

      • صحافی چسب سرد

چسب سرد از ماده رزین پلی اورتان تولید می‌گردد. شیوه کار صحافی چسب سرد و سرعت تولید آن همانند صحافی چسب گرم است با این تفاوت که این نوع صحافی پایدارتر بوده و از چسبندگی کشسانی قوی برخوردار است.

نکته قابل توجه در این نوع صحافی این است که صحافی چسب سرد در گرما و حرارت فعال نشده و در سرما نیز نمی‌شکند. در صورتی که به هر علتی نیاز به از بین بردن صحافی کتاب‌های تهیه شده با این روش وجود داشته باشد ‌می‌توان با بکارگیری یکسری فرآیندهای ویژه، چسب را از کاغذ جدا کرده و بازیافت نمود.

      • صحافی منگنه‌ای

صحافی منگنه‌ای یکی دیگر از متداول‌ترین صحافی‌ها به ویژه جهت صحافی صفحات کم در چاپ کاتالوگ، بروشور، جزوه، دفترچه و امثال آن است. صحافی منگنه‌ای در دو نوع تخت و لوپ انجام می‌گیرد که این دو نوع در ظاهر با یکدیگر متفاوت، اما مراحل انجام آن‌ها یکسان‌اند. به صحافی منگنه‌ای صحافی مفتول نیز گفته می‌شود.

صحافی منگنه‌ای نسبت به صحافی پانچ و فنر از زیبایی بیشتری برخوردار است و در هر شرایطی قابل دسترس است. صحافی منگنه‌ای نسبت به دو صحافی سرد و گرم با سرعت بالاتری انجام شده و هزینه نهایی کمتری را برای مشتری به همراه دارد.

انواع-صحافی

مزایا و معایب هنر صحافی

  • جلوگیری از فرسودگی صفحات چاپ شده و حفاظت از آن ها در مدت زمان طولانی
  • زیباتر کردن صفحات چاپ شده مانند مجله، کاتالوگ و …
  • خشک شدن سریع چسب
  • زیبایی صحافی منگنه ای نسبت به سایر روش های صحافی مانند پانچ و فنر
  • در دسترس بودن آسان صحافی منگنه ای تخت
  • متصل نمودن صفحات چاپ شده به هم با هزینه کم
  • قابلیت آویزان کردن کاتالوگ از آویزهای مختلف در صحافی منگنه لوپ
  • حالت کشسانی قوی در صحافی با چسب سرد
  • مقاوم در اثر شرایط محیطی

عسگرنیا

دیدگاه‌ها

رفتن به بالای صفحه